PHỐ TỐ TỊCH !
Ba mươi sáu mặt phố phường
Hàng Giấy, Hàng Bạc, Hàng Ngang, Hàng Đào
Người đài các, kẻ thanh tao
Qua hàng thợ tiện lại vào Hàng Gai.
Ca dao Việt nam.
Đó là một con phố mà ngày xưa bất kể đứa trẻ nào cũng biết, một con phố tiện ra những con quay, niềm mơ ước của tất cả trẻ con ngày đó.
Phố Tố Tịch là một con phố nằm ngang nối với đoạn đầu của phố Hàng Gai, có tên Pháp là Ruelle de To Tich, chạy từ phố Hàng Quạt đến phố Hàng Gai.
Chẳng biết bây giờ người ta gọi là Tố Tịch chứ ngày xưa chúng tôi cứ quen gọi là phố Tô Tịch, một con phố nổi tiếng với nghề hàng tiện. Bởi thế người xưa còn hay gọi con phố đó với cái tên thân thuộc đó là phố Hàng Tiện.
Tố Tịch có nghĩa là “Chiếu trắng”, không rõ nguyên do thế nào mà lại có nghĩa này ? Vì ở đây không có ai có nghề làm chiếu và bán chiếu cả.
Cũng có thể, xưa kia ở chân khúc đê cũ cạnh bờ sông đã có thời từng là nơi buôn bán chiếu nhưng điều này cũng không được nói đến trong sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi về phường bán chiếu.
Phố Tố Tịch mới được mở rộng lại vào khoảng sau năm 20 của thế kỷ trước. Lúc ban đầu phố Tố Tịch đi từ ngã ba Hàng Gai vào rất chật hẹp, chỉ là một con đường đất lẫn đá, khi trời mưa thì lầy lội và rất khó đi.
Góc bên trái ngã ba, nhà số 1 là đình Đông Hà thờ Thành hoàng. Cạnh đình là một gốc bàng cổ thụ và khi mở rộng phố thì đình cũng bị phá và cây bàng về sau cũng không còn nữa.
Một nửa phố Tô Tịch, đoạn giáp Hàng Gai dãy số lẻ, là các gia đình của người làng Nhị Khê thuộc Thường Tín Hà Tây, họ đã mang nghề tiện gỗ, khắc gỗ ra đây để lập nghiệp ở phố này.
Ngày nay ở phố Tố Tịch không còn nghề tiện gỗ nữa mà đã chuyển nghề và được gọi là “phố hoa quả dầm”, bởi nơi đây có đến hơn chục cửa hàng nằm dọc hết hai bên đường hoa quả dầm.
Thật đáng tiếc cho một con phố hàng đã bị mất nghề...
Tuệ Phong.
Tư liệu & ảnh St.
Ba mươi sáu mặt phố phường
Hàng Giấy, Hàng Bạc, Hàng Ngang, Hàng Đào
Người đài các, kẻ thanh tao
Qua hàng thợ tiện lại vào Hàng Gai.
Ca dao Việt nam.
Đó là một con phố mà ngày xưa bất kể đứa trẻ nào cũng biết, một con phố tiện ra những con quay, niềm mơ ước của tất cả trẻ con ngày đó.
Phố Tố Tịch là một con phố nằm ngang nối với đoạn đầu của phố Hàng Gai, có tên Pháp là Ruelle de To Tich, chạy từ phố Hàng Quạt đến phố Hàng Gai.
Chẳng biết bây giờ người ta gọi là Tố Tịch chứ ngày xưa chúng tôi cứ quen gọi là phố Tô Tịch, một con phố nổi tiếng với nghề hàng tiện. Bởi thế người xưa còn hay gọi con phố đó với cái tên thân thuộc đó là phố Hàng Tiện.
Tố Tịch có nghĩa là “Chiếu trắng”, không rõ nguyên do thế nào mà lại có nghĩa này ? Vì ở đây không có ai có nghề làm chiếu và bán chiếu cả.
Cũng có thể, xưa kia ở chân khúc đê cũ cạnh bờ sông đã có thời từng là nơi buôn bán chiếu nhưng điều này cũng không được nói đến trong sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi về phường bán chiếu.
Phố Tố Tịch mới được mở rộng lại vào khoảng sau năm 20 của thế kỷ trước. Lúc ban đầu phố Tố Tịch đi từ ngã ba Hàng Gai vào rất chật hẹp, chỉ là một con đường đất lẫn đá, khi trời mưa thì lầy lội và rất khó đi.
Góc bên trái ngã ba, nhà số 1 là đình Đông Hà thờ Thành hoàng. Cạnh đình là một gốc bàng cổ thụ và khi mở rộng phố thì đình cũng bị phá và cây bàng về sau cũng không còn nữa.
Một nửa phố Tô Tịch, đoạn giáp Hàng Gai dãy số lẻ, là các gia đình của người làng Nhị Khê thuộc Thường Tín Hà Tây, họ đã mang nghề tiện gỗ, khắc gỗ ra đây để lập nghiệp ở phố này.
Ngày nay ở phố Tố Tịch không còn nghề tiện gỗ nữa mà đã chuyển nghề và được gọi là “phố hoa quả dầm”, bởi nơi đây có đến hơn chục cửa hàng nằm dọc hết hai bên đường hoa quả dầm.
Thật đáng tiếc cho một con phố hàng đã bị mất nghề...
Tuệ Phong.
Tư liệu & ảnh St.